Δοκιμάζοντας

τα

όρια

του

εγχειριδίου

Όταν παρακολουθείς ένα μάθημα ασφάλειας από χιονοστιβάδες, μαθαίνεις τι να κάνεις όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως έχεις σχεδιάσει. Σε μια πραγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όμως, κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Ο φωτογράφος αναρρίχησης σε πάγο Tim Banfield είχε βγει με δύο φίλες του — τις αναρριχήτριες Michelle Kadatz και Maia Schumacher — για μια μέρα που πίστευαν ότι θα ήταν χαλαρή, εξερευνώντας μερικές διαδρομές. Όμως, αφού δεν αντιλήφθηκαν τα προειδοποιητικά σημάδια της ανόδου της θερμοκρασίας και τις subtle λεπτομέρειες της πρόγνωσης για χιονοστιβάδες, μια αναπάντεχη τροπή των γεγονότων είχε ως αποτέλεσμα η Michelle να θαφτεί σε βάθος τεσσάρων μέτρων κάτω από μια χιονοστιβάδα. Αυτό που ακολούθησε ήταν μία από τις βαθύτερες διασώσεις συντρόφου που έχουν καταγραφεί. Σε συνέχεια της μικρού μήκους ταινίας μας «Four Meters Deep», μιλήσαμε με τον Tim για το πώς εκείνος και η Maia κατάφεραν αυτό που πολλοί θεωρούσαν αδύνατο και για το πώς ελπίζει ότι η ιστορία τους θα ενισχύσει την ευαισθητοποίηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο διδάσκονται τα πρωτόκολλα διάσωσης.

Ποιο ήταν το σχέδιο για εκείνη τη μέρα; 

Ήταν να πάω να τραβήξω αναρρίχηση σε πάγο, αλλά έλαβα μήνυμα ή τηλεφώνημα από τη Maia και τη Michelle στις 7:00 το πρωί, που με ρωτούσαν αν ήθελα να πάω μαζί τους. Ήθελαν να πάνε σε εκείνη την περιοχή, επειδή η Michelle έλεγχε δύο διαδρομές για αλπική αναρρίχηση και αναρρίχηση σε πάγο, κι εγώ αναρωτιόμουν αν θα μπορούσα να τραβήξω τη διαδρομή αναρρίχησης σε πάγο από το έδαφος, οπότε πήγα μαζί τους.

Ξεκίνησες τη μέρα ανεβαίνοντας με τις φώκιες σε μια περιποιημένη πίστα σκι αντοχής και ήξερες ότι ήταν μία από τις πιο δημοφιλείς καλοκαιρινές πεζοπορικές διαδρομές στα Βραχώδη Όρη. Πιστεύεις ότι αυτό έκανε εσένα και την ομάδα να χαλαρώσετε λίγο την προσοχή σας? 

Ήταν ακριβώς το είδος εδάφους για το οποίο προειδοποιούσε η πρόγνωση, αλλά ξέρω ότι μου ξέφυγε επειδή τη διάβασα πολύ γρήγορα. Το θέμα είναι ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά δημοφιλή τοποθεσία το καλοκαίρι, η οποία εκείνους τους μήνες δεν ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους — αλλά αυτό αλλάζει τον χειμώνα. Το σημείο όπου κατέβηκε η χιονοστιβάδα είναι μια απότομη πλαγιά, εντελώς αστήρικτη. Ως πεζοπόρος ή δρομέας σε μονοπάτια, μπορεί να μην το αντιληφθείς όμως — επειδή οι φουρκέτες υπάρχουν για να κάνουν την πλαγιά να φαίνεται λιγότερο απότομη, και ολόκληρη η πλαγιά έχει συνολικό μήκος μόλις περίπου 300 ή 400 μέτρα. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να είναι σοβαρό ορεινό έδαφος, ιδιαίτερα τον χειμώνα.

Αφού προκλήθηκε η χιονοστιβάδα, γλίστρησες και έπεσες στην προσπάθειά σου να κατέβεις προς τη Μισέλ και τη Μάια. Τι πέρασε από το μυαλό σου; 

Σκεφτόμουν ότι δεν είχα περιθώριο να τραυματιστώ. Ακόμη κι αν είχα πάθει έναν μικρό τραυματισμό, όπως ένα διάστρεμμα στον καρπό, αυτό θα μπορούσε να είχε ως αποτέλεσμα να μην επιβιώσει η Μισέλ, επειδή θα ήμουν πιο αργός καθώς θα απομάκρυνα το χιόνι με το φτυάρι. Τα περιθώρια για να τα καταφέρουμε ήταν τόσο μικρά.

Ποιες ήταν οι πρώτες σας σκέψεις για το πώς θα επιχειρούσατε μια διάσωση από βάθος τεσσάρων μέτρων, έχοντας μόνο δύο άτομα να σκάβουν; 

Σε περιπτώσεις βαθιάς ταφής, συνήθως διδάσκεται ότι θα έχεις μια μικρή ομάδα ατόμων διαθέσιμη για βοήθεια, κάτι που θα σου επέτρεπε να καταστρώσεις ένα συντονισμένο σχέδιο και να εφαρμόζεις κυκλικά βάρδιες στο σκάψιμο, ώστε να διατηρείς τις δυνάμεις σου. Κι εγώ στεκόμουν εκεί και σκεφτόμουν: «Λοιπόν, αυτό γαμημένα δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ. Ή θα της ανοίξουμε αεραγωγό ή θα πεθάνει». Έπρεπε επίσης να φτάσουμε κοντά της όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, χωρίς να καταρρεύσει η τρύπα πάνω μας. Βασικά, σκάψαμε προς τα κάτω για ένα μέτρο και μετά φτιάξαμε μια πλατφόρμα για να βγάζουμε το χιόνι, ώστε να μην ξανακυλάει πάνω μας. Μπορείς να το φανταστείς σαν τρία επίπεδα σε βάθος τεσσάρων μέτρων. Εγώ έσκαβα προς τα κάτω και η Μάια απομάκρυνε το χιόνι με το φτυάρι ακόμα πιο πέρα.

Αυτό που με μπέρδεψε περισσότερο όταν διάβασα την αναφορά και είδα τις φωτογραφίες ήταν η φυσική πίσω απ’ όλα αυτά. Μπορείς να περιγράψεις ακριβώς πώς έπρεπε να κινείσαι;

Ουσιαστικά, κάναμε καθίσματα με πλήρες εύρος κίνησης, σκάβοντας κάτω από τα πόδια μας αντί στο ύψος της μέσης. Στα τελευταία 50 έως 100 εκατοστά, ήμουν σχεδόν ανάποδα, προσπαθώντας να απομακρύνω το χιόνι προς τα πίσω, πάνω από τον ώμο μου, και το έκανα σκόπιμα έτσι ώστε να μη χάνω χρόνο. Όταν καταφέραμε επιτέλους να ανοίξουμε έναν αεραγωγό για τη Μισέλ, απείχαμε προφανώς πολύ ακόμη από το να την απεγκλωβίσουμε, οπότε ουσιαστικά κάλυψα το κεφάλι της με μια πρόχειρη κατασκευή σαν σκηνή, ώστε το πρόσωπό της να μην καλυφθεί ξανά από χιόνι.

Κατά τη διάρκεια της διάσωσης, εσύ και η Μάια σκεφτήκατε τη δική σας ασφάλεια; 

Η σύντομη απάντηση είναι ναι. Υπήρχαν σίγουρα ανησυχίες για δευτερογενείς χιονοστιβάδες και αυτό συζητήθηκε. Ακολουθείτε όλες τις διαδικασίες μιας διάσωσης, όμως εξακολουθούν να υπάρχουν εγγενείς κίνδυνοι.

Τι γίνεται με το κρύο; Ένας από τους κινδύνους κατά τις διασώσεις, ιδιαίτερα τον χειμώνα, είναι να ξεχάσουμε ότι τόσο ο ασθενής όσο και ο διασώστης πρέπει να προσέχουν τη θερμοκρασία του σώματός τους, πέρα από οτιδήποτε άλλο συμβαίνει, ώστε να μην πάθουν και οι ίδιοι υποθερμία. 

Είχαμε δώσει στη Michelle τα μπουφάν μας καθώς βγάζαμε και το υπόλοιπο σώμα της, για να μην πάθει υποθερμία. Αυτό όμως σήμαινε ότι φορούσα μόνο μια πολύ ιδρωμένη βασική στρώση, κι έτσι, όταν έφτασε το ελικόπτερο, εγώ ήμουν που κρύωνα. Κάποια στιγμή χρειάστηκε να σταματήσω και να πιω νερό, γιατί με έπιασε τόσο έντονη κράμπα. Τότε ήταν που τραβήχτηκαν οι φωτογραφίες του περιστατικού.

Έχεις αλλάξει κάτι στη λίστα εξοπλισμού σου από τότε; 

Είχαμε μία συσκευή επικοινωνίας με ενεργή συνδρομή — ένα inReach — ανάμεσα στους τρεις μας, και την είχε μαζί της η Michelle. Ευτυχώς, ήταν στην κορυφή του σακιδίου της, οπότε βρισκόταν ακριβώς δίπλα στο κεφάλι της, αλλά ούτε η Maia ούτε εγώ ξέραμε πώς να τη χρησιμοποιήσουμε, με αποτέλεσμα να χάσουμε χρόνο. Τώρα, θα ήθελα να υπάρχουν τουλάχιστον δύο συσκευές επικοινωνίας σε μια ομάδα τριών ατόμων. Θα έπαιρνα επίσης ένα πολύ ζεστό μπουφάν με μόνωση. Ακόμη κι αν δεν σταματάς για πολλή ώρα στις εξορμήσεις και δεν θέλεις αυτό το επιπλέον βάρος, πραγματικά δεν θέλεις να περάσεις τη νύχτα έξω έχοντας μόνο ένα καλοκαιρινό μπουφάν με μόνωση.

Όλα αυτά είναι σπουδαία μαθήματα για το πώς οι μικρές λεπτομέρειες μπορούν πραγματικά να επηρεάσουν μια μέρα στο βουνό. Τι θα θέλατε να αποκομίσει ο κόσμος από αυτή την ιστορία;

Ακόμη κι αν η πρόγνωση κινδύνου ήταν από μέτρια έως χαμηλή και πιστεύαμε ότι επρόκειτο απλώς για μια πιο απαιτητική πεζοπορία, εκ των υστέρων υπήρχαν πολλοί λόγοι για τους οποίους δεν έπρεπε να βρισκόμαστε εκεί. Ωστόσο, μέχρι τότε θεωρούνταν δεδομένο ότι, για έναν τόσο βαθύ εγκλωβισμό κάτω από το χιόνι, θα χρειαζόταν ένα αυστηρά οργανωμένο σχέδιο, με τη συμμετοχή τόσων ανθρώπων, ώστε να υπάρχει οποιαδήποτε πιθανότητα επιβίωσης. Θα ήθελα να πιστεύω ότι το περιστατικό μας απέδειξε πως μπορεί να υπάρχει και άλλος τρόπος αντιμετώπισής του. Έκτοτε, έχω μιλήσει με επαγγελματίες στον τομέα των χιονοστιβάδων και της διάσωσης σε όλο τον κόσμο και ελπίζω αυτή η ιστορία να δώσει μια διαφορετική οπτική για τα σημεία στα οποία μπορεί να χαθεί χρόνος ή να θεωρήσει κανείς ότι πρέπει να ακολουθήσει ένα αυστηρά προκαθορισμένο πρωτόκολλο. Όταν συμβαίνουν τέτοια περιστατικά, πρέπει να ενεργείς γρήγορα και με σύνεση, αξιοποιώντας τους διαθέσιμους πόρους.